Chęć uczczenia poległych za Ojczyznę była spiritus movens powstania Pomnika Powstańców Styczniowych usytuowanego we wschodniej części Starego Cmentarza. W 1886 r. powstał pomnik w formie wysokiego, kamiennego kopca z inskrypcjami, herbem Rzeczpospolitej, a zwieńczony krzyżem z orłem u podstawy. Pomnik wykonał zapewne Jan Czuba z Tarnowa (sygnatura u podstawy pomnika), tarnowski rzeźbiarz działający także w Rzeszowie - wspominany już przy okazji kapliczek i sztuki sepulkralnej.

Niewyszukany w swojej formie i naiwny w wykonaniu jest obelisk upamiętniający znanego Galicyjskiego działacza ks. Stojałowskiego. Pomnik wykonał Marcin Biały z Przybyszówki (Przybyszówka, ul. Dębicka 428, 1901 r., 1912 r.).

500. rocznica bitwy pod Grunwaldem była mocnym impulsem zademonstrowania postaw patriotycznych Polaków. Jedną z pamiątek tych inicjatyw jest budziwojski Pomnik Grunwaldu. Na ziemnym kopcu został umieszczony cokół z kolumną zwieńczoną koroną, na której przysiadł orzeł. Pomnik został wykonany wg projektu inżyniera Klaudiusza Angermana z Boguchwały, natomiast rzeźbę orła wykonał rzeszowski warsztat Janika (skrzyżowanie ulic Budziwojskiej i ul. Jana Pawła II, 1910 r.).

Figury powszechnie związane z kultem były także wykorzystywane do manifestowania postaw patriotycznych. Wśród nich można wymienić figurę Matki Boskiej Królowej Polski w zespole Krajowej Niższej Szkoły Rolniczej w Miłocinie (1926 r.). Została ona umieszczona na kamiennym kopcu poświęconym pomięci uczniów Szkoły Rolniczej, którzy polegli w obronie ojczyzny w latach 1914-1920.

Lata okupacji niemieckiej spowodowały zniszczenie trzech pomników w centrum Rzeszowa. Był to pomnik Adama Mickiewicza (R. Lewandowski, 1892 r.) na pl. Mickiewicza, pomnik Tadeusza Kościuszki (M. Korpala, 1898 r.) na Rynku oraz Leopolda Lisa-Kuli (E. Wittig, 1932 r.) przy pl. Farnym. W latach 80. i 90. XX w. wszystkie trzy pomniki zostały wykonane na nowo na kanwie pierwowzorów. Nie są one zabytkami sensu stricto, ale w pewien sposób odtwarzają niematerialne już wartości nie istniejących dzieł.

Poznaj historię Pomnika Czynu Rewolucyjnego