Data wydruku: 2026-04-01 08:31:26
Dzisiejszy Rzeszów wcale nie powstał w 1354 roku… Miasto poprzedzała wcześniejsza osada – był to tak zwany ruski Rzeszów (stary Rzeszów) i znajdował się on na dzisiejszych terenach Staromieścia. Być może osada ta założona została przez niejakiego Rzecha – wójta, zasadźcę lub dowódcę garnizonu stacjonującego tu oddziału wojskowego kniaziów ruskich.
Najprawdopodobniej kniaziowie (czyli książęta) ruscy nadali pierwszej osadzie prawo ruskie, z czasem magdeburskie. Za czasów ruskich Rzeszów był ośrodkiem tzw. ruskiej wołosti. Na dzisiejszym Staromieściu wedle osiemnastowiecznej tradycji znalazła też miejsce kaplica prawosławna pod wezwaniem sw. Jana Chrzciciela. Ludność ruska skupiała się głównie wokół tzw. Ruskiej Wsi (rejon dzisiejszej ul. Kochanowskiego i Siemieńskiego). Na terenie dzisiejszego Urzędu Pracy przy ul. Partyzantów znajdowało się kiedyś tzw. Popowe Jezioro (wspominane w 1499 r.) które zostało na początku XX wieku zasypane. Kościół rzymsko-katolicki erygowano w 1341 roku. Funkcjonował tu zapewne drewniany kościółek pw. sw. Wojciecha i św. Katarzyny. Wspomina o tym Jan Rzeszowski w odnowionym akcie erekcyjnym Rzeszowa z 1416 roku.
Rok 1354 nie jest w żadnym wypadku datą lokacji miasta, a jedynie nadaniem Janowi Pakosławicowi – za jego zasługi, dóbr z istniejącym już miastem Rzeszowem, któremu król Kazimierz Wielki potwierdził prawo magdeburskie (a więc już istniejące, którym rządził się Rzeszów). Wskazać tutaj możemy na przykład Sanoka, który lokowany był przez książąt ruskich w 1339 roku; Być może Stary Rzeszów był lokowany w pierwszych dziesięcioleciach XIV wieku.
Jan Pakosławic ze Stróżysk był zaufanym rycerzem, doradcą i współpracownikiem króla Kazimierza. Skoro posłował do Tatarów z misją rozbicia sojuszu Tatarów z Litwą… Misja zakończyła się powodzeniem i zadowolony monarcha podarował Janowi włości rzeszowskie w 1354 r. A w 1363 r. nasz Jan posłował do Awinionu w sprawie unieważnienia małżeństwa króla Kazimierza Wielkiego z Adelajdą heską i powołania Akademii Krakowskiej. Sprawa była o tyle trudna iż europejskie dwory wywierały nacisk na papieża, by ten rozwodu nie dał; było to bowiem w ich interesie, aby polski król nie miał męskiego potomka, a Adelajda dać go królowi nie mogła…
Jan Pakosławic miał trzech synów: Jana Feliksa zw. Starym, Jana – arcybiskupa lwowskiego, i Jana ze Staromieścia. Ze wspomnianego aktu donacyjnego wydanego przez króla dla Pakosławica dowiadujemy się, że otrzymał miasto jako nagrodę za zasługi, którymi „chwalebnie…nie dbając o swoje życie…dla wspólnego dobra Królestwa Polskiego…” wielokrotnie się wykazał. Włość rzeszowska z miasteczkiem rozciągała się od wsi Dąbrowa od strony zachodniej po Leżajsk na wschodzie i Czudec na południu. Początkowo miasto znajdowało się w widłach rzek Wisłoka i Przyrwy w rejonie dzisiejszej dzielnicy Staromieście. W skład włości wchodził Rzeszów, Staromieście, Trzebownisko, Łąka, Strażów, Krasne (Krasnepole), Wilkowyja, Pobitno, Zwięczyca i Białobrzegi. Jan Pakosławic miał prawo budowania zamków i sądzenia ludności na tym terenie.
Prawdopodobnie rozpoczął też budowę nowego ośrodka, położonego bardziej na południe od istniejącej osady, na pagórku opadającym ku rzeczce Mikośce od północy i Wisłokowi od południa, na terenach gdzie dzisiaj rozciąga się Rynek i stoi kościół farny. Po lokacji nowego miasta pierwotne miasteczko nazywano Starym Rzeszowem, lub po prostu Staromieściem.
Całość tekstu w portalu Podkarpacka Historia