Data wydruku: 2026-05-30 22:18:51

Urząd Miasta Rzeszowa

e-mail: umrz@erzeszow.pl www: erzeszow.pl

Cmentarze i sztuka sepulkralna

Rozwój przestrzenny Rzeszowa który nastąpił na początku XX w. i w przeciągu ostatnich kilkunastu lat przełożył się również na zróżnicowanie zasobu sztuki sepulkralnej występującej dzisiaj na terenie miasta. Oprócz nekropoli o charakterze miejskim – Cmentarz Stary oraz na Pobitnie występują cmentarze dawnych wsi wchłoniętych przez rozrastające się miasto. Te dwie grupy mają inną charakterystykę. Cmentarze miejskie odzwierciedlają strukturę społeczną i posiadają przez to większy zasób cennych indywidualnych nagrobków. Natomiast na cmentarzach o metryce wiejskiej ich liczba jest mniejsza, występują za to rodzinne kaplice grobowe, których nie ma na Cmentarzu Starym czy Pobitnie. W związku z powyższym nie należy oceniać wszystkich nekropoli razem.

Cmentarz w Staromieściu

Zabytkowy nagrobek miejscowego proboszcza ks. W. Cybulskiego (zm. 1880 r.) z rzeźbą Najświętszej Marii Panny NP wykonany przez E. Stehlika na cmentarzu na Staromieściu
Zabytkowy nagrobek miejscowego proboszcza ks. W. Cybulskiego (zm. 1880 r.) z rzeźbą Najświętszej Marii Panny NP wykonany przez E. Stehlika na cmentarzu na Staromieściu

Cmentarz w Staromieściu powstał zapewne w I poł. XIX w.; jak na większości rzeszowskich i podrzeszowskich nekropolii obecny jest warsztat Janików zarówno w formach prostych jak i pomnikach z rzeźbami. Z Rzeszowa może także pochodzić jeden z nagrobków o analogicznych rozwiązaniach jakie można zauważyć na słocińskich dziełach J. Czuby. Jest też reprezentant środowiska krakowskiego – E. Stehlik, który wykonał nagrobek miejscowego proboszcza ks. W. Cybulskiego (zm. 1880 r.) z rzeźbą Najświętszej Marii Panny NP. Można także zauważyć kilka innych rzeźb (Marii, Płaczki) zdobiących miejscowe pomniki, niestety nie są one sygnowane.

Najcenniejszym i prawdopodobnie najstarszym nagrobkiem jest pomnik proboszcza ks. Stanisława Walickiego (zm. 1846) w formie bogato rzeźbionej antycznej stelli zwieńczonej urną. Niewielki, ale bardzo starannie wykonany nagrobek może być powiązany z którymś z lwowskich warsztatów, które jak już wiemy wykonywały w tym czasie dzieła dla rzeszowskich klientów.

Na cmentarzu staromiejskim wybudowana została także niewielka murowana, otwarta kaplica.