Data wydruku: 2026-04-05 00:29:07
Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków Urzędu Miasta Rzeszowa pragnie podzielić się z Mieszkańcami oraz wszystkimi zainteresowanymi historią i architekturą naszego miasta, ciekawostkami oraz historiami dotyczącymi rzeszowskich zabytków, odkrytymi w ramach bieżącej działalności biura, tj. podczas oględzin obiektów zabytkowych, opracowania dokumentacji konserwatorskiej, kwerend archiwalnych lub rozmów z właścicielami. Inicjatywa ma na celu przybliżenie Mieszkańcom piękna i unikatowości lokalnych zasobów zabytkowych, poprzez zwrócenie uwagi na cenne elementy stylu architektonicznego, zastosowanych technologii czy wyposażenia i wystroju wnętrz. Biuro zaprasza tym samym do cyklicznych spotkań z rzeszowskimi zabytkami poprzez zapoznanie się z treściami publikowanymi na stronie internetowej Miasta w poniższej, nowoutworzonej zakładce „Ciekawostki o rzeszowskich zabytkach”.
Czy wiesz, że … architektura rzeszowskiego Ratusza inspirowana była krakowskimi Sukiennicami?
Obecny wygląd siedziby magistratu to efekt przebudowy z lat 1897-1900 zrealizowanej według planów przedstawionych burmistrzowi Stanisławowi Jabłońskiemu przez Franciszka Skowrona. Do dziś nie ma pewności czy Franciszek Skowron był autorem zrealizowanego ostatecznie projektu. Faktem jest, że rzeszowski ratusz z krakowskimi Sukiennicami (notabene przebudowanymi dwadzieścia lat wcześniej, bo w latach 1875-1879 według projektu Tomasza Prylińskiego) ma wiele wspólnego, a mianowicie inspirowane architekturą renesansu rozbudowane attyki ze spływami wolutowymi, podkreślone ostrołukowymi płycinami i zwieńczone maszkaronami, arkadowy podcień w elewacji wschodniej zamknięty kamienną balustradą, czerpiący tym razem z gotyku, oraz ciekawe efekty fakturalne uzyskane poprzez operowanie różnymi materiałami, takimi jak gładki tynk, naturalny kamień i ceglany klinkier.
W tej inspiracji chodziło jednak o coś więcej, niż bierne naśladownictwo i względy reprezentacyjne. Otóż zarówno przebudowa krakowskich Sukiennic jak i rzeszowskiego Ratusza w trudnych czasach zaborów przypadły na okres intensywnych poszukiwań w architekturze stylu narodowego. W czasie, kiedy w wyniku wielkich odkryć archeologicznych interesowanie się historią było po prostu modne, świadomie odwoływano się do stylów przeszłości, będących materialnym świadkiem wielkości państwa polskiego. Tendencja ta, nazwana w architekturze historyzmem, wyrażała szacunek dla własnej historii jako istotnego elementu kulturotwórczego oraz tożsamości narodowej, a także służyła podkreśleniu odrębności i niezależności historyczno-kulturowej narodu. Narodowy historyzm był romantycznym spojrzeniem w przeszłość ku pokrzepieniu serc.
W „Kuryerze Rzeszowskim” z dnia 24 stycznia 1897 roku, nr 4, czytamy: (…), miasto nasze będzie posiadało ratusz tak charakterystyczny, tak bardzo naprowadzający nam wspomnienia naszej potęgi, że nie tylko stanie się widzenia godnym (…), ale będzie dla obcych, przejezdnych, miłym wspomnieniem, a przedmiotem opowiadania o naszem mieście.
Na owe „wspomnienia naszej potęgi” miały naprowadzać właśnie neogotyckie podcienia czy neorenesansowe attyki z maszkaronami …
W dekoracji malarskiej Dużej Sali Posiedzeń Ratusza wykorzystano motywy herbów miast polskich zdobiących także … główną halę Sukiennic.
W przebudowie ratusza z końca XIX wieku uczestniczyli Piotr Harasimowicz ze Lwowa i rzeźbiarz Parliński (sztukaterie i elementy betonowe), Franciszek Janik z Rzeszowa (prace rzeźbiarskie w kamieniu), malarz Szczurowski ze Lwowa (polichromia), Henryk Hapira (witraże), Michał Woźniak z Rzeszowa (prace kowalskie), a także Jan Daschek ze Lwowa, twórca orła z elewacji wschodniej. Pracami kierował Franciszek Stążkiewicz.
Siedziba rzeszowskiego Magistratu to nasz powód do dumy. Budynek zachowuje swoją pierwotną funkcję do dziś i jest prawdziwą ozdobą reprezentacyjnego salonu miasta, jakim jest Rynek.
Karolina Chomiczewska
Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków
Urzędu Miasta Rzeszowa
Źródła:
Albina Czajkowska-Ważny, „Ratusz rzeszowski”, folder wydany przez Wydawnictwo Libri Ressovienses na zlecenie Biura Promocji Miasta Rzeszowa
Barbara Tondos, Architektura Rzeszowa w okresie autonomii galicyjskiej, Rzeszów 1997
Katalog do wystawy plenerowej „Prawdy i legendy o rzeszowskim Ratuszu”, Wydawnictwo Galerii Fotografii Miasta Rzeszowa, 2018