Klastry w Rzeszowie

Klaster to grupa przedsiębiorstw i instytucji, skoncentrowanych na określonym obszarze,  konkurujących ze sobą, ale zarazem tworzących sieć powiązań umożliwiających podjęcie współpracy na wielu płaszczyznach. Klastry wpływają na rozwój nie tylko przedsiębiorstw bezpośrednio w nie zaangażowanych, ale również oddziałują na otoczenie, czyli region, kraj i gospodarkę światową. Działanie w klastrach sprawia, że firmom łatwiej jest rozpocząć działalność, czy też wprowadzać na rynek nowe produkty. Firmy rozwijają się w oparciu o sieć powiązań, która umożliwia korzystanie z zasobów wiedzy. Dzięki wzrostowi konkurencyjności podmiotów klastra, działa on coraz sprawniej i reaguje na wszelkie lokalne warunki popytu. Kiedy rynek regionalny jest silny, oferta klastrów kierowana jest na zewnątrz i jest ona konkurencyjna w stosunku do ofert spoza regionu. Dlatego też klastry prowadzą politykę proeksportową. W Polsce klastry pojawiły się wraz z wejściem naszego kraju do UE. Jednymi z najbardziej znanych, związanych bezpośrednio z naszym regionem klastrów jest Dolina Lotnicza i Wschodni Klaster Informatyczny.

 Można wydzielić kilka modeli według których działają klastry. Pierwszy z nich to model włoski, który charakteryzuje się tym, że klaster nie ma sformalizowanej struktury, firmy nie są powiązane kapitałowo, ale mają silne powiązania lokalne. Klaster o charakterze bieguna wzrostu to kolejny z modeli. Występuje on gdy duże przedsiębiorstwo jest powiązane z liczną grupą małych firm. Kiedy klaster oparty jest przede wszystkim na badaniach, a jego centrum stanowi ośrodek badawczo-naukowy jest to wtedy zastosowanie modelu holenderskiego. Kolejny z modeli to model duński mówi on o stowarzyszeniu małych i średnich przedsiębiorstw. W tym przypadku spotykane jest zewnętrzne wspomaganie procesu tworzenia więzi kooperacyjnych.

Najsłynniejszym klastrem na świecie jest amerykańska Dolina Krzemowa, skupiająca na dzień dzisiejszy ponad 6 tys. firm, w których pracuje ponad milion osób. Większość z przedsiębiorstw zajmuje się rozwojem mikroelektroniki i komputerów. Początków Doliny Krzemowej można upatrywać się w 1912r., kiedy to w Palo Alto został wynaleziony przez Lee de Forest’a  wzmacniacz. Odkrycie to pozwoliło na rozwój branży telekomunikacyjnej. Szczególny rozwój Doliny Krzemowej to lata 50’ i 60’ XX w. ze względu na olbrzymi popyt przemysłu zbrojeniowego i kosmicznego na elektronikę.

 Dolinę Krzemową charakteryzuje przede wszystkim to, iż pracownicy zatrudniani w poszczególnych firmach na swoich stanowiskach utrzymują się średnio przez 2-3 lata. Personel migruje pomiędzy korporacjami, niekiedy wracając do tego samego przedsiębiorstwa ponownie. Mobilność oraz wspólne korzenie wielu przedsiębiorców stały się źródłem społecznych i profesjonalnych sieci umożliwiających sprawny przepływ informacji i wiedzy, i ich szybką dyfuzję. Najbardziej znane firmy Doliny Krzemowej to Apple, Cisco Systems, eBay, Electronic Arts, Facebook, Google, Hewlett-Packard (HP), Intel, Symantec, Yahoo!.

Najbardziej rozpoznawalnym europejskim klastrem jest Szwedzki Telcom City, który znajduje się w południowej części kraju, w Blekinge. Klaster zrzesza firmy telekomunikacyjne. Architektami klastra byli głównie P. Eriksson oraz T. Dalk. Przyczynili się oni też w 1987 r. do powstania Centrum Software Blekinge, natomiast w 1989 r. wyspecjalizowanego Uniwersytet Blekinge kształcącego dla potrzeb przemysłu ICT. W 1993 r. powstała organizacja Telcom City, która zrzesza organizacje współpracujące z Uniwersytetem.

Klaster Podkarpackie Smaki

Klaster Podkarpackie Smaki został powołany w styczniu 2013 roku przez 21 podmiotów, głównie producentów żywości regionalnej, tradycyjnej i ekologicznej, Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju i Promocji Podkarpacia „Pro Carpathia” oraz inne podmioty z województwa podkarpackiego.

Klaster zrzesza obecnie 63 podmioty. Oprócz wielu rodzinnych przedsiębiorstw - producentów produktów regionalnych, tradycyjnych i ekologicznych znajdują się w nim także organizacje pozarządowe z obszarów wiejskich, Zespół Szkól Gospodarczych w Rzeszowie, a także obiekty gastronomiczne serwujące swoim klientom dania lokalne i tradycyjne. Członkami Klastra mogą zostać: przedsiębiorstwa, organizacje badawcze, uczelnie publiczne i niepubliczne, instytucje publiczne, których założenia są zgodne z działalnością Klastra.

Celem Klastra jest wspieranie producentów poprzez pozyskiwanie środków zewnętrznych, działania szkoleniowe, integrację ze środowiskiem naukowym oraz promocja produktów regionalnych, tradycyjnych i ekologicznych produkowanych na terenie województwa podkarpackiego, ich popularyzacja, a także wspieranie wspólnego dziedzictwa kulinarnego. Uczestnictwo w Klastrze to wzajemna współpraca jego członków, wymiana doświadczeń i pomysłów, dlatego też organizowane są specjalistyczne szkolenia, konferencje branżowe i dyskusje.

W III kwartale 2015 r. Klaster Podkarpackie Smaki skutecznie przeszedł proces weryfikacji klastrów pod kątem standardów jego zarządzania, a tym samym znalazł się w elitarnym gronie 134 klastrów w Polsce, które zostały ujęte w ostatecznym dokumencie „Raport z inwentaryzacji klastrów w Polsce 2015” (przeprowadzonego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości).
Zgodnie z tym Raportem Klaster Podkarpackie Smaki jest jednym z czterech klastrów reprezentujących przemysł spożywczy w Polsce, i jedynym z województwa podkarpackiego.

Koordynatorem Klastra Podkarpackie Smaki jest Stowarzyszenie „Pro Carpathia”. Platformą informacyjną o działalności Klastra jest strona www.podkarpackiesmaki.pl, na której znajdują się również informacje na temat produktów regionalnych, tradycyjnych i ekologicznych, kulinariów podkarpackich czy turystyki kulinarnej.

Dane kontaktowe Koordynatora:
Stowarzyszenie „Pro Carpathia”
Rynek 16/1, 35-064 Rzeszów
tel./fax 17 852-85-26
www.podkarpackiesmaki.pl