Aktualności

Poznaj Tyrmanda - akcja czytelnicza na Facebooku

Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Rzeszowie – Filia nr 7 zaprasza na akcję czytelniczą „Poznaj Tyrmanda” na Facebooku, która trwa do 30 maja.

LEOPOLD TYRMAND - pisarz, publicysta, popularyzator jazzu w Polsce. W tym roku przypada 100. rocznica urodzin i 35. rocznica jego śmierci.

Urodził się 16 maja 1920 r. w Warszawie, w zasymilowanej rodzinie żydowskiej. Jego rodzicami byli: Mieczysław Tyrmand i Maryla Oliwenstein. Ojciec zginął w obozie na Majdanku, matka natomiast przeżyła wojnę i wyjechała do Izraela.

Po ukończeniu warszawskiego gimnazjum, im. Jana Kreczmara w 1938 r., Tyrmand wyjechał do Paryża, gdzie przez rok studiował na wydziale architektury Academie des Beaux-Arts. Tam po raz pierwszy zetknął się z zachodnioeuropejską kulturą i amerykańskim jazzem, co miało wpływ na jego światopogląd i twórczość.

Po wybuchu II wojny światowej przedostał się do Wilna. W 1940 r. podjął pracę w wydawanym po polsku, komunistycznym dzienniku „Prawda Komsomolska”. Publikował felietony polityczno-propagandowe „Na kanwie dnia”, a także zajmował się tematyką sportową. Długo zatajał ten fakt. Po czasie jednak wytłumaczył, iż robił to, ponieważ należało za wszelką cenę utrzymywać kontakt z polską ludnością Wilna.  

Jesienią 1940 r. nawiązał kontakty z jedną z konspiracyjnych grup niepodległościowych, za co w kwietniu następnego roku został aresztowany przez NKWD i skazany na 8 lat więzienia. W czerwcu, po ataku Niemiec na Wilno, udało mu się uciec z rozbitego bombami transportu kolejowego. Aby uniknąć identyfikacji jako Żyd, zdobył dokumenty na nazwisko obywatela francuskiego i zgłosił się dobrowolnie na roboty do Rzeszy. Pracował m.in. jako tłumacz, kelner, robotnik kolejowy i marynarz. Pod koniec wojny przedostał się do Szwecji, gdzie pracował m.in. dla Międzynarodowego Czerwonego Krzyża.

W kwietniu 1946 r., Tyrmand powrócił do Warszawy i rozpoczął pracę jako dziennikarz. Pisał w „Ekspresie Wieczornym”, „Tygodniku Powszechnym”, „Rzeczpospolitej”, „Dziś i jutro”, „Przekroju” i „Ruchu Muzycznym”. Stawał się postacią coraz bardziej znaną i popularną, dzięki lekkości pióra, niekonwencjonalnemu, jak na czasy powojennej socjalistycznej szarzyzny, stylowi życia i bezkompromisowym poglądom. To one sprawiły, że w 1950 r. został usunięty z redakcji „Przekroju” za relację z turnieju bokserskiego, w której skrytykował stronniczość radzieckich sędziów, a trzy lata później, po zamknięciu „Tygodnika Powszechnego”, otrzymał zakaz publikacji. Wtedy to wpadł na pomysł prowadzenia dziennika, będącego świadectwem wystawionym sobie i epoce.

Jako lider powstającego ruchu jazzowego w Polsce, Tyrmand organizował festiwale i koncerty, wydał też monografię „U brzegów jazzu”.

W marcu 1965 r. wyjechał z Polski. Podróżował po Europie i Izraelu, a później ruszył do USA, gdzie postanowił pozostać na stałe. Początkowo korzystał ze stypendium Departamentu Stanu, publikował też w paryskiej „Kulturze”, a później, w latach 1967-1971 współpracował z renomowanym tygodnikiem „The New Yorker”. W epoce kontrkultury i młodzieżowego buntu, stał się zwolennikiem wartości konserwatywnych, publicystą piętnującym tendencje lewicowe. Mottem jego twórczości z tego okresu stało się zdanie: „Przybyłem do Ameryki, aby bronić jej przed nią samą”. W 1976 r. wraz z Johnem Howardem, założycielem The Rockford Institute, rozpoczął wydawanie miesięcznika „Chronicles of Culture”, który do dziś jest jednym z ważnych głosów amerykańskiego konserwatyzmu.  

Zmarł 19.03.1985 r., w Fort Myers na Florydzie, na zawał serca. Miał 65 lat.

Twórczość

Proza: 1948 r. – „Hotel Ansgar”, 1955 r. – „Zły”, 1957 r. – „Gorzki smak czekolady Lucullus”, 1961 r. – „Filip”, 1967 r. – „Życie towarzyskie i uczuciowe”, 1975 r. – „Siedem dalekich rejsów”, 1990 r. – „Wędrówki i myśli porucznika Stukułki” (nieukończone), „Pokój ludziom dobrej woli” - zbiór w formie książkowej tekstów Tyrmanda drukowanych w latach 1946-1963 w prasie polskiej

Dziennik: 1980 r. – „Dziennik 1954”

Listy: Leopold Tyrmand i Sławomir Mrożek – „W emigracyjnym labiryncie. Listy 1965-1982” (wstęp i oprac. Dariusz Pachocki)

Zbiory esejów i publicystyki: 1957 r. – „U brzegów jazzu”, 1970 r. – „Zapiski dyletanta”, 1972 r. – „Cywilizacja komunizmu”, 1975 r. „Tu w Ameryce - czyli dobre rady dla Polaków”.

Akcja czytelnicza ?Poznaj Tyrmanda?