W 1951 roku - niemal dokładnie 75 lat temu - powołano do życia sekcję żużlową STAL Rzeszów. 70 lat temu, 5 sierpnia 1956 roku na stadionie rzeszowskiej Stali uroczyście otwarto tor żużlowy. Te dwa jakże ważne dla historii rzeszowskiego sportu wydarzenia zbiegają się dość symbolicznie właśnie teraz, w 2026 roku. Roku, który dla Rzeszowa, po raz pierwszy w historii naszego miasta upływa pod znakiem Europejskiego Miasta Sportu.

Fotografia i fotografowie są nieodłączną częścią sportowych zmagań. Mnóstwo znakomitych kadrów zarejestrowanych na światowych arenach stanowi dziś wręcz ikoniczny symbol pasji, determinacji i niegasnącej woli walki o laur bycia pierwszym. Podobnie jest i w przypadku żużla. Fotoreporterzy towarzyszą drużynie i zawodnikom niemal od samego początku funkcjonowania rzeszowskiej sekcji żużlowej, dokumentując to wszystko, co z dzisiejszej perspektywy stanowi o wartości sportowego dziedzictwa naszego miasta. Rzeszowski speedway - którego złote lata z dzisiejszej perspektywy wydają się być jakby trochę za nami - zajmuje w tym gronie kluczowe miejsce, bowiem jego historia przez wiele lat miała dla Rzeszowa nie tylko znaczenie czysto sportowe, ale także społeczne, gospodarcze i kulturowe.

Niniejsza wystawa prezentuje niewielką, wybraną część fotografii z bogatego archiwum rzeszowskiego fotografa Michała Drozda. 24 czarnobiałe kadry otwierają nam tę pasjonującą historię, która od ponad siedmiu dekad nieprzerwanie towarzyszy całemu gronu rzeszowskich kibiców. A dla wielu z nas jest sentymentalnym wspomnieniem z czasów dzieciństwa; czasu upływającego w otoczeniu rzeszowskich bulwarów, atmosfery lata i jakże charakterystycznych dźwięków i zapachów niosących się wzdłuż Wisłoka z żużlowej areny przy ulicy Hetmańskiej 69.

----

DZIŚ WYGRA STAL
STAL WINS TODAY
Michał Drozd

Plenerowa wystawa fotografii #75LatSpeedwaya

Otwarcie: 1 kwietnia 2026 I środa
Ekspozycja wystawy potrwa do 17 czerwca 2026 r
Miejsce: Stadion Miejski STAL I mur od ul. Hetmańskiej 69

----

WYBRANE KADRY Z HISTORII

W 1951 roku, 75 lat temu w Stali Rzeszów założona została sekcja żużlowa. 70 lat temu, 5 sierpnia 1956 roku uroczyście otwarto na Stali tor żużlowy. Na inaugurację rozegrano eliminację IMP; oglądało ją 30 000 kibiców. Historia stalowskiego żużla, to kronika pełna wielkich i małych sukcesów, pisana przez zawodników spod znaku „Żurawia”, trenerów, pracowników klubu, sponsorów i kibiców; niezapomnianych wyścigów i meczów na same szczyty speedwaya oraz dramatów i upadków z hukiem na samo dno.

Właśnie tu, na Hetmańskiej 69 bije serce rzeszowskiego żużla. Stąd na cały Rzeszów od wczesnej wiosny do jesieni niósł się ryk motorów i zapach metanolu, a ulicą Hetmańską, niemal każdej niedzieli maszerowały na stadion tłumy fanów.

Niniejsza wystawa fotografii autorstwa Michała Drozda ma na celu przypomnienie ludzi i wydarzeń z historii żużla w Stali. Poprzez fotografię chcemy przywołać wspomnienia i nazwiska zawodników, działaczy i trenerów „Żurawi”. Prezentowana, pierwsza część wystawy obejmuje lata 80. i 90. czyli niemal epicentrum stalowskiej epopei, kiedy to rzeszowski żużel znów stanął na nogi, znów były wielkie emocje i sukcesy, a na stadion - aby zająć sobie najlepsze miejsca na słynnym pierwszym wirażu - trzeba było przychodzić kilka godzin wcześniej.

Degradacja drużyny Stali do II ligi w 1969 r. nie od razu, ale podziała mobilizująco – przebudowano tor, przyłożono się do szkolenia młodzieży, wymieniono skład, jednak na powrót „Żurawi” do 1 ligi czekano aż 12 lat. W 1980 roku drużyna przegrała baraże o wejście do ekstraklasy. Udało się wreszcie powrócić do niej w 1981 r. W latach 1982 - 1998 rzeszowianie startowali w niej z przerwami przypadającymi na sezony 1991 i 1994, ale po rocznych karencjach powracali do grona najlepszych teamów w Polsce. Szczególnie emocjonujący był powrót do ekstraklasy w 1994 roku. Mecz z Polonią Piła oglądało 20 tys. kibiców. W zespole jeździli m.in. Janusz Stachyra, Ryszard Czarnecki, Ryszard Romaniak, Grzegorz Kuźniar, Jan Krzystyniak, Janusz Ślączka, Zoltan Adorjan, Robert Nagy,Adam janik, Piotr Gancarz, Antoni Krzywonos, Andrzej Surowiec, Georgi Petranow, Bogdan Ciupak, Romuald Janusz i inni.

Dobra praca szkółki żużlowej pod wodzą Saszy Petrowa zaowocowała wspaniałymi talentami. Piotr Winiarz, Maciej Kuciapa, Rafał Trojanowski,Rafał Wilk, Sławomir Sitek, Kazimierz Zaborniak zdobywali złote medale MDMP i indywidualnie. To była złota rzeszowska młodzież.

W 1998 roku po 38 latach przerwy drużyna sponsorowana przez firmę Van-Pur zdobyła brązowy medal drużynowych mistrzostw Polski, by w następnym sezonie wylecieć z ekstraklasy. Skład tej brązowej Stali tworzyli: Piotr Winiarz, Maciej Kuciapa, Rafał Trojanowski, Janusz Stachyra, Piotr Świst, Grzegorz Rempała, Tomasz Rempała, Andrzej Rybka, Sławomir Czarnik, Joe Screen i Antonin Kasper.

Kolejne odsłony wystawy dedykowane będą początkom sportu żużlowego w Rzeszowie: słynnemu FIS-owi - polskiemu silnikowi żużlowemu produkowanemu w zakładach WSK - PZL Rzeszów, złotemu okresowi lat sześćdziesiątych ubiegłego stulecia, jak również najnowszej historii rzeszowskiego żużla od lat 2000 aż do chwili obecnej.

Marek Bluj

SELECTED PHOTOS FROM THE HISTORY

In 1951, 75 years ago, the speedway section was founded at Stal Rzeszów. 70 years ago, on August 5, 1956, the speedway track at Stal was officially opened. The opening event featured the IMP qualifying round, watched by 30,000 fans. The history of Stal speedway is a chronicle full of both great and small successes, written by riders, coaches, club employees, sponsors, and fans under the banner of "Żuraw,"; unforgettable races and matches at the very top of speedway, as well as dramas and shocking falls to the very bottom.

It is here, at Hetmańska 69, where the heart of Rzeszów speedway races beats. From here, the roar of engines and the smell of methanol filled the air during the weekends from early spring to autumn, and crowds of fans marched down Hetmańska Street to the stadium almost every Sunday.

The exhibition of photographs taken by Michał Drozd aims to recall people and events from the history of the speedway at Stal. With these unforgettable photographs, we want to evoke the memories and names of the riders, officials, and coaches of the "Żuraw" team. The first part of the exhibition covers the 1980s and 1990s, practically the the very hot spot of Stal's epic, when Rzeszów speedway was back on its feet, excitement and successes were here again, and you had to arrive at the stadium several hours earlier to secure the best seats on the famous first bend.

The Stal team's relegation to the second division in 1969 wasn't immediate, but it had a motivating effect – the track was rebuilt, youth training was put to the test, and the team lineup of core riders was changed. However, the "Żuraw" team's return to the first division took a full 12 years. In 1980, the team lost the play-offs to qualify for the top league. They finally returned in 1981. From 1982 to 1998, the Rzeszów team competed in the top speedway league, with breaks falling during the 1991 and 1994 seasons, but after a year-long break, they finally returned to the ranks of Poland's top teams.

Their return to the top league in 1994 was particularly exciting. The match against Polonia Piła was watched by 20,000 fans. The core team included Janusz Stachyra, Ryszard Czarnecki, Ryszard Romaniak, Grzegorz Kuźniar, Jan Krzystyniak, Janusz Ślączka, Zoltan Adorjan, Robert Nagy, Adam Janik, Piotr Gancarz, Antoni Krzywonos, Andrzej Surowiec, Georgi Petranow, Bogdan Ciupak, Romuald Janusz, and others. The excellent work of the speedway academy under Sasha Petrov's leadership resulted in outstanding group of young riders. Piotr Winiarz, Maciej Kuciapa, Rafał Trojanowski, Rafał Wilk, Sławomir Sitek, and Kazimierz Zaborniak won gold medals at the Polish Junior Championships as well as individually. This was the golden era of Rzeszów's youth speedway.

In 1998, after a 38-year hiatus, the team sponsored by Van-Pur won the bronze medal at the Polish Team Championships, only to be relegated from the top league the following season. This bronze Stal team members were Piotr Winiarz, Maciej Kuciapa, Rafał Trojanowski, Janusz Stachyra, Piotr Świst, Grzegorz Rempała, Tomasz Rempała, Andrzej Rybka, Sławomir Czarnik, Joe Screen, and Antonin Kasper.

The following parts of this, year-round exhibition will be dedicated to the origins of speedway in Rzeszów: the famous FIS – the Polish speedway engine manufactured at the WSK-PZL Rzeszów plant, the golden age of the 1960s, as well as the recent history of Rzeszów speedway from the 2000s to the present.

Marek Bluj

----

Wystawa jest częścią całorocznej, plenerowej ekspozycji fotografii przygotowanej z okazji 75. rocznicy powołania rzeszowskiej sekcji żużlowej STAL oraz nadania tytułu Europejskiego Miasta Sportu 2026.

Organizator wystawy: Galeria Fotografii Miasta Rzeszowa
Fotografie: Michał Drozd I archiwum prywatne autora
Konsultacja merytoryczna i tekst do wystawy: Marek Bluj

Partnerzy: Sportowy Rzeszów, Wydział Sportu i Rekreacji Urzędu Miasta Rzeszowa, Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków - Delegatura w Rzeszowie, ZKS Stal Rzeszów, Texom Stal Rzeszów, H69 Speedway.

Patronat honorowy: Prezydent Miasta Rzeszowa Konrad Fijołek

----

#DzisWygraStal #StalWinsToday #wystawa #exhibition #fotografia #photography #MichałDrozd #Dokumentalni #zuzel #speedway #StalRzeszow #ZKS #stal #h69 #Rzeszow 
#StolicaInnowacji #KulturaWRzeszowie #GFMR #na_pietrze #SportowyRzeszow #EMS2026